2004

2005

Στην Ελλάδα τα τελευταία δέκα περίπου χρόνια παρατηρείται μια δυναμική αλλαγή της κοινωνικής της συνθέσεως. Αυξημένα ρεύματα μεταναστών από τις βαλκανικές και ανατολικές κυρίως χώρες έχουν κατακλύσει διάφορες περιοχές της πατρίδας μας προς τον σκοπό βασικά αναζήτησης εργασίας και επίτευξης ενός καλύτερου μέλλοντος.

Οι αιτίες δημιουργίας και συντήρησης του φαινομένου της μετανάστευσης πολλές και ευκόλως αντιληπτές: Από τη μια μεριά, τοπικές συρράξεις-  εμφύλιοι πόλεμοι σε διάφορες χώρες, οι δυσμενείς οικονομικές συνέπειες που οι προηγούμενες συνεπάγονται, συχνά η εξαθλίωση μεγάλων μαζών που στερούνται και τα πλέον απαραίτητα για την επιβίωσή τους, η πίεση από ανελεύθερα καθεστώτα κ.α  και από την άλλη η ταχεία οικονομική ανάπτυξη της χώρας και η βελτίωση του εν γένει βιοτικού επιπέδου των πολιτών της καλλιεργούν την ελπίδα πολλών μεταναστών ότι στην Ελλάδα μπορούν να καλυτερεύσουν τις συνθήκες διαβίωσής τους.

Το αρχικά υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο περί αλλοδαπών (κυρίως ο ν. 1975/1991) αποδείχθηκε εντελώς ανεπαρκές για την αντιμετώπιση του τεράστιου (αυξημένου) αυτού μεταναστευτικού φαινομένου  και των ζητημάτων που προκύπτουν με αποτέλεσμα η χώρα να βρίσκεται αντιμέτωπη με οξύ πρόβλημα παράνομης εισόδου και παραμονής αλλοδαπών, εργαζομένων και μη.

Προς τον σκοπό, λοιπόν της διαμόρφωσης μιας μακροπρόθεσμης μεταναστευτικής πολιτικής η οποία - λαμβάνοντας υπόψη τις τάσεις που διαμορφώνονται σε διεθνές επίπεδο - θα αντιμετωπίζει σφαιρικά και αποτελεσματικά το πρωτόγνωρο για τα ελληνικά δεδομένα φαινόμενο της Μετανάστευσης, με τον καθορισμό αφενός, των προϋποθέσεων νόμιμης εισόδου, παραμονής και εργασίας των αλλοδαπών στη χώρα μας και αφετέρου, με την κατοχύρωση των δικαιωμάτων των αλλοδαπών που διαμένουν στην Ελλάδα και τη δημιουργία των προϋποθέσεων για την ένταξή τους στην ελληνική κοινωνία θεσπίστηκαν μια σειρά από νομοθετήματα:

Νομοθέτημα – Σταθμός στον καθορισμό της Μεταναστευτικής Πολιτικής και η πρώτη σημαντική απόπειρα διευθέτησης των τρεχουσών ζητημάτων Μετανάστευσης  στάθηκε ο Ν. 2910 της   27.4/2.5.2001, ο οποίος εισήγαγε τις εξής καινοτομίες:

Α) Μεταβίβαση της αρμοδιότητας χορήγησης άδειας παραμονής από τις αστυνομικές αρχές στον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας. Στην πράξη, η κατάθεση και ο έλεγχος των δικαιολογητικών για την έκδοση και την ανανέωση της άδειας παραμονής γίνεται από τις υπηρεσίες των δήμων του τόπου κατοικίας των αλλοδαπών και εν συνεχεία ο τελικός έλεγχος ολοκληρώνεται από τον Γενικό Γραμματέα της Περιφέρειας

Β) Ο Συντονισμός της Μεταναστευτικής Πολιτικής ανατίθεται γενικότερα στο Υπουργείο Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης.

Γ) Τίθεται σε ισχύ παράλληλο (με την άδεια παραμονής) καθεστώς άδειας εργασίας. Ενώ, δηλ. με το προηγούμενο νομοθετικό πλαίσιο η κάρτα άδειας παραμονής (του ΟΑΕΔ) ενείχε και θέση άδειας εργασίας, τώρα αυτή η άδεια διασπάται σε δύο διαδικασίες( διαδικασία άδειας παραμονής και διαδικασία άδειας εργασίας).

Η χορήγηση μάλιστα της άδειας εργασίας για εξαρτημένη ή ανεξάρτητη εργασία αποτελεί προϋπόθεση για τη χορήγηση άδειας εισόδου και άδειας παραμονής.

ΜΕΤΑΓΕΝΕΣΤΕΡΟΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΙ ΝΟΜΟΙ

Σημαντική εξέλιξη στη νομοθεσία περί αλλοδαπών αποτελούν τα εξής νομοθετικά άρθρα:

Άρθρα 19-25 του Νόμου 3013 της 1.5.2002:

Επειδή κατά την εφαρμογή των διατάξεων του νόμου 2910/2001 διαπιστώθηκε δυσκολία αντιμετώπισης ορισμένων μεμονωμένων περιπτώσεων, με το προτεινόμενο νομοσχέδιο εισάγονται μια σειρά από συμπληρωματικές ρυθμίσεις, οι σπουδαιότερες εκ των οποίων είναι οι εξής:

     α) ρυθμίζονται θέματα αδειών παραμονής αλλοδαπών που είναι σύζυγοι ομογενών, επαναπατρισθέντων, παλιννοστησάντων ή αλλοδαπών ευρισκομένων σε κατάσταση χηρείας, αλλοδαπών γονέων ημεδαπών, ανηλίκων τέκνων αλλοδαπών,

     β) ρυθμίζονται θέματα άδειας εργασίας αλλοδαπών αθλητών και προπονητών, μελών διοικητικού συμβουλίου, διαχειριστών, πνευματικών δημιουργών, όσων έχουν πάρει άδεια παραμονής για ανθρωπιστικούς λόγους κλ.π.,

     γ) ρυθμίζονται θέματα αδειών παραμονής και εργασίας προσωπικού διπλωματικών αποστολών και σπουδαστών στην Αθωνιάδα Ακαδημία του Αγίου Όρους,

     δ) ρυθμίζονται θέματα που αφορούν τη χορήγηση άδειας παραμονής σε όσους είχαν νομιμοποιηθεί λαμβάνοντας την προσωρινή άδεια παραμονής του Ν. 2910/2001.

Άρθρο 11 του Νόμου 3074 της 4.12.2002:

Ρυθμίζεται καθεστώς άδειας παραμονής πενταετούς διάρκειας σε αλλοδαπούς γονείς ημεδαπών, ορίζονται οι αλλοδαποί που νοούνται ως μέλη οικογένειας Έλληνα ή πολίτη Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και οι προϋποθέσεις βάσει των οποίων οι παραπάνω αλλοδαποί μπορούν να αποκτήσουν αυτοτελή άδεια παραμονής.

Άρθρο 8παρ1 και 2  του Νόμου 3146/2003:

Ιδιαίτερη μνεία χρειάζεται να γίνει στις διατάξεις των άρθρων 37 παρ 1, και 4 του 2910/2001 με τις οποίες καθορίζονται δύο ειδικές περιπτώσεις χορήγησης άδειας παραμονής χρονικής διάρκειας ενός έτους:

     α) αυτοτελής άδεια παραμονής σε αλλοδαπό που αποδεικνύει ότι διαθέτει νόμιμους  πόρους για την κάλυψη των εξόδων διαβίωσής του χωρίς εργασία, έχει εξασφαλίσει κατάλυμα, είναι υγιής και διαθέτει ιατροφαρμακευτική ασφάλεια.

     β) άδεια παραμονής για ανθρωπιστικούς λόγους.

H κατοχύρωση του καθεστώτος της άδειας παραμονής για ανθρωπιστικούς λόγους διευκόλυνε χιλιάδες αλλοδαπούς, οι οποίοι είχαν ως μόνο νομιμοποιητικό έγγραφο το διαβατήριό τους μετά τρίμηνης θεώρησης εισόδου (VISA) να λαμβάνουν- ύστερα από την υποβολή σχετικής αίτησης για χορήγηση άδειας παραμονής στο Δήμο του  τόπου κατοικίας τους- σχετική βεβαίωση με φωτογραφία  που τους κατοχύρωνε έναντι του αστυνομικού ελέγχου. Η  τακτική αυτή είχε ουσιαστικά ως συνέπεια την καταστρατήγηση του Ν. 2910/2001 και τη διευκόλυνση παράνομης εισόδου και παραμονής χιλιάδων αλλοδαπών οι οποίοι αποκτούσαν με την ως άνω διαδικασία μια οιονεί νομιμοποίηση χωρίς να έχουν ούτε άδεια παραμονής. Σαν αποτέλεσμα ήταν να αλλάξει η νομολογιακή και διοικητική πρακτική απέναντι στους κατόχους βεβαιώσεων καταθέσεων πιστοποιητικών για ανθρωπιστικούς λόγους. Αν και η άδεια παραμονής για ανθρωπιστικούς λόγους ουσιαστικά οδηγούσε στην πλήρη νομιμοποίηση για τους κατόχους της με ακριβώς πανομοιότυπες συνέπειες σε θέματα δικαιωμάτων, παροχών, δυνατοτήτων και υποχρεώσεων, αντιθέτως η κατοχή μόνο της βεβαιώσεως προ της εκδόσεως της αδείας έπαψε να θεωρείται  επαρκές νομιμοποιητικό έγγραφο που κατοχυρώνει τον αλλοδαπό έναντι του ελέγχου των αστυνομικών αρχών.

Σήμερα βρισκόμαστε εν αναμονή εκδόσεως νεοτέρου νόμου για θέματα  αλλοδαπών. Σύμφωνα με όσα δήλωσε ο ίδιος ο Υπουργός των Εσωτερικών κος Προκόπης Παυλόπουλος σε συνέντευξή του σε τηλεοπτικό κανάλι, ο νέος νόμος θα απλοποιήσει τις σημερινές χρονοβόρες διαδικασίες κατάθεσης των απαιτούμενων δικαιολογητικών προς έκδοση των αδειών εργασίας και παραμονής. Ας ελπίσουμε ότι ο νέος νόμος, τον οποίο επιφυλασσόμαστε να σχολιάσουμε σε επόμενο άρθρο μας, θα λύσει με επιτυχία τα προβλήματα που προέκυψαν καθ’ όλα αυτά τα χρόνια στα θέματα των αλλοδαπών.